Ο χρόνος ανάμεσα σε δύο πράξεις

Η καθημερινή ζωή μοιάζει συχνά με αδιάκοπη συνέχεια. Ένα μήνυμα ακολουθεί μια συνομιλία, η εργασία περνά στη μετακίνηση, το μαγείρεμα στη φροντίδα του σπιτιού και η ξεκούραση σε μια νέα ειδοποίηση. Ανάμεσα στις πράξεις υπάρχουν μικρά διαστήματα, μερικές φορές λίγα δευτερόλεπτα. Δεν έχουν όνομα ούτε θέση στο πρόγραμμα. Κι όμως εκεί συναντιούνται όσα μόλις συνέβησαν με αυτό που πρόκειται να αρχίσει.

Το προηγούμενο δεν τελειώνει πάντοτε τη στιγμή που ολοκληρώνεται εξωτερικά. Μια δύσκολη κλήση μπορεί να συνεχίζει στο σώμα ενώ ο άνθρωπος ανοίγει την πόρτα του σπιτιού. Μια ήρεμη συνάντηση αφήνει άλλη ποιότητα στην εργασία που ακολουθεί. Ένα λάθος, μια χαρά ή μια βιασύνη περνούν από πράξη σε πράξη χωρίς να δηλώνονται. Ο ενδιάμεσος χρόνος είναι το σημείο όπου αυτή η μεταφορά μπορεί κάποτε να γίνει αισθητή.

Η επόμενη πράξη δεν αρχίζει πάντοτε από άδειο χώρο.

Όταν δεν υπάρχει καθόλου διάστημα, η μία απαίτηση μπαίνει μέσα στην άλλη. Ο τόνος μιας επαγγελματικής συνομιλίας μπορεί να περάσει σε μια προσωπική σχέση. Η ένταση της μετακίνησης να συνεχιστεί στο τραπέζι. Η προσοχή να παραμένει στο μήνυμα που προηγήθηκε ενώ το σώμα βρίσκεται ήδη μπροστά σε άλλον άνθρωπο. Δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά είναι προβληματική. Δηλώνει μόνο ότι η ημέρα είναι συνεχής και τα μέρη της δεν απομονώνονται επειδή άλλαξε το εξωτερικό έργο.

Υπάρχουν και περάσματα που φέρνουν κάτι χρήσιμο. Η συγκέντρωση μιας εργασίας συνεχίζεται σε μια δημιουργική ιδέα. Η τρυφερότητα μιας συνάντησης μαλακώνει μια δύσκολη υποχρέωση. Μια απλή βόλτα αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος επιστρέφει σε ένα ερώτημα. Ο ενδιάμεσος χρόνος δεν είναι φίλτρο που πρέπει να καθαρίζει τα πάντα. Είναι μέρος της κίνησης με την οποία η εμπειρία μεταφέρεται μέσα στην ημέρα.

Ανάμεσα σε δύο πράξεις, η ημέρα αλλάζει χέρια χωρίς να ξεκινά από την αρχή.

Τα μικρά περάσματα έχουν διαφορετική μορφή και διάρκεια.

Μερικές μεταβάσεις είναι φανερές. Η διαδρομή από την εργασία στο σπίτι, το κλείσιμο ενός καταστήματος, η αλλαγή ρούχων ή το τέλος ενός γεύματος δημιουργούν φυσικό όριο. Άλλες συμβαίνουν στην ίδια καρέκλα και στην ίδια οθόνη. Ένα αρχείο κλείνει και ανοίγει αμέσως άλλο. Η εξωτερική ακινησία κρύβει ότι η προσοχή καλείται να αλλάξει αντικείμενο, ρυθμό και ευθύνη μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Το σώμα μπορεί να βρίσκεται πίσω από το πρόγραμμα. Η επόμενη πράξη έχει αρχίσει, αλλά η αναπνοή, η ένταση ή η κούραση ανήκουν ακόμη σε αυτό που προηγήθηκε. Δεν χρειάζεται κάθε αίσθηση να ερμηνευτεί. Μπορεί να αποτελεί απλό ίχνος προσπάθειας. Η αναγνώριση αυτού του ίχνους δεν απαιτεί να σταματήσει η ημέρα. Δείχνει μόνο ότι η εξωτερική αλλαγή και η εσωτερική μετάβαση δεν έχουν πάντα τον ίδιο χρόνο.

Οι ψηφιακές κινήσεις μικραίνουν πολλά περάσματα. Μέσα σε ένα λεπτό ο άνθρωπος μπορεί να συναντήσει εργασία, είδηση, οικογενειακό μήνυμα, λογαριασμό και εικόνα ψυχαγωγίας. Κάθε περιεχόμενο ζητά διαφορετική θέση, αλλά η συσκευή τα παρουσιάζει στην ίδια επιφάνεια. Η ευκολία της μετάβασης δεν σημαίνει ότι η εμπειρία αλλάζει με την ίδια ταχύτητα. Μερικά πράγματα συνεχίζουν ενώ η οθόνη έχει ήδη δείξει το επόμενο.

Ένα ενδιάμεσο διάστημα μπορεί να γεμίσει από συνήθεια. Η αναμονή του νερού, το ασανσέρ, μια ουρά ή τα λίγα λεπτά πριν από μια συνάντηση γίνονται άμεσα χρόνος ελέγχου και απάντησης. Αυτό δεν είναι αναγκαστικά απουσία. Μπορεί να είναι πρακτική χρήση χρόνου. Υπάρχουν όμως στιγμές όπου η συνεχής πλήρωση αφαιρεί το μόνο σημείο στο οποίο η προηγούμενη πράξη θα μπορούσε να ολοκληρωθεί πριν αρχίσει η επόμενη.

Οι κοινές μεταβάσεις έχουν άλλη ποιότητα. Μια οικογένεια επιστρέφει σπίτι σε διαφορετικούς χρόνους και ο καθένας φέρνει το μέρος της ημέρας του. Μια ομάδα περνά από έντονη συζήτηση σε επόμενο θέμα. Αν η αλλαγή συμβεί μόνο επειδή το πρόγραμμα το απαιτεί, όσα προηγήθηκαν μπορεί να παραμείνουν στον χώρο χωρίς λέξη. Δεν χρειάζεται πάντοτε επεξεργασία. Κάποτε αρκεί ότι η μεταβολή του κλίματος αναγνωρίζεται ως κοινό γεγονός.

Υπάρχουν πράξεις που δεν επιτρέπουν μεγάλο πέρασμα. Η φροντίδα παιδιού, η εργασία με συνεχή αιτήματα ή μια έκτακτη ανάγκη μεταφέρουν τον άνθρωπο αμέσως στο επόμενο. Η απουσία κενού δεν αποτελεί προσωπική αποτυχία. Ανήκει στις πραγματικές συνθήκες. Το ενδιάμεσο μπορεί τότε να εμφανιστεί αργότερα, όταν το γεγονός επιστρέφει στη σκέψη ή όταν το σώμα αφήνει την ένταση που κράτησε όσο χρειαζόταν.

Κάποτε ο χρόνος ανάμεσα σε δύο πράξεις είναι μεγαλύτερος από όσο φαίνεται. Μια εργασία έχει τελειώσει, αλλά η επόμενη κατεύθυνση δεν έχει ακόμη μορφή. Μια σχέση ολοκληρώθηκε και η καθημερινότητα δεν γνωρίζει αμέσως πού θα τοποθετήσει τον χρόνο που ελευθερώθηκε. Το ενδιάμεσο τότε δεν είναι μικρό διάλειμμα. Είναι περίοδος όπου το προηγούμενο δεν οργανώνει πια τη ζωή και το επόμενο δεν έχει γίνει γνώριμο.

Η σιωπή μπορεί να ανήκει σε αυτόν τον χρόνο, χωρίς να είναι υποχρεωτική. Μπορεί να υπάρχει μουσική, κίνηση, συνομιλία ή πρακτική φροντίδα. Η ποιότητα του περάσματος δεν καθορίζεται από την εξωτερική ησυχία. Βρίσκεται περισσότερο στο αν η επόμενη πράξη συναντά τον άνθρωπο μαζί με όσα είναι ακόμη παρόντα, αντί να θεωρεί ότι εκείνος έχει ήδη αδειάσει από το προηγούμενο.

Τα περάσματα σπάνια αφήνουν ιδιαίτερη μνήμη. Η ημέρα θυμάται συχνότερα τα γεγονότα παρά τα μεταξύ τους διαστήματα. Ωστόσο αυτά συμμετέχουν στον τρόπο που τα γεγονότα συνδέονται. Μπορούν να μεταφέρουν ένταση, να αφήσουν κάτι να ολοκληρωθεί ή να επιτρέψουν σε μια νέα πράξη να μην αρχίσει ως απλή συνέχεια της προηγούμενης.

Ανάμεσα σε δύο πράξεις δεν υπάρχει πάντοτε κενό. Υπάρχει συχνά μια μικρή μεταφορά: σώματος, προσοχής, λόγου και όσων μόλις συνέβησαν.

Η ημέρα συνεχίζεται μέσα από αυτά τα περάσματα. Δεν ζητούν να γίνουν ξεχωριστό έργο. Παραμένουν ο χρόνος όπου το προηγούμενο παραδίδει, όπως μπορεί, τη θέση του στο επόμενο.