Η απόφαση που δεν γίνεται ταυτότητα

Μια απόφαση δίνει κατεύθυνση σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Ο άνθρωπος επιλέγει μια εργασία, μια σχέση, έναν τόπο, έναν τρόπο συμμετοχής ή μια άρνηση. Η επιλογή οργανώνει τον χρόνο και τις πράξεις που ακολουθούν. Επειδή έχει πραγματικό βάρος, μπορεί εύκολα να γίνει και περιγραφή του ίδιου του ανθρώπου: «είμαι εκείνος που μένει», «είμαι άνθρωπος αυτής της δουλειάς», «εγώ δεν επιστρέφω», «εγώ πάντα επιλέγω έτσι». Τότε μια τοπική κατεύθυνση αρχίζει να ζητά μόνιμη συνέπεια από ολόκληρη τη ζωή.

Η ανάληψη δεν χρειάζεται αυτή τη μετατροπή. Μια απόφαση μπορεί να είναι καθαρή, δεσμευτική και υπεύθυνη χωρίς να παρουσιάζεται ως αιώνια αλήθεια για το πρόσωπο. Πάρθηκε με συγκεκριμένα δεδομένα, δυνατότητες, ανάγκες και όρια. Αυτά δεν είναι ασήμαντα επειδή αργότερα μπορεί να αλλάξουν. Η επιλογή ανήκει πραγματικά στον άνθρωπο χωρίς να τον περιέχει ολόκληρο.

Η συνέπεια προς μια απόφαση δεν απαιτεί ακινησία απέναντι στην πραγματικότητα.

Όταν μια επιλογή γίνεται ταυτότητα, η νέα πληροφορία μπορεί να βιώνεται σαν απειλή. Αν η εργασία δεν ταιριάζει πια, η αναγνώριση μοιάζει να ακυρώνει όλα τα χρόνια που δόθηκαν. Αν μια σχέση αλλάζει, η μετακίνηση φαίνεται προδοσία μιας παλιάς υπόσχεσης. Αν ο άνθρωπος επιθυμήσει κάτι διαφορετικό, φοβάται ότι αποδεικνύεται ασυνεπής. Η εικόνα ζητά να προστατευτεί, ακόμη κι όταν τα γεγονότα έχουν ήδη μετακινηθεί.

Η συνέπεια έχει όμως και άλλη μορφή. Μπορεί να αφορά την ειλικρίνεια με την οποία κάποιος αναλαμβάνει ό,τι επέλεξε, ακούει τα αποτελέσματα και αναγνωρίζει πότε οι συνθήκες δεν είναι πια ίδιες. Η αλλαγή κατεύθυνσης δεν εξαλείφει τις συνέπειες της προηγούμενης. Μπορεί να απαιτεί ολοκλήρωση, ενημέρωση άλλων ανθρώπων, πρακτική αποκατάσταση ή χρόνο. Δεν χρειάζεται όμως να υπερασπίζεται για πάντα μια μορφή μόνο και μόνο επειδή κάποτε ήταν αληθινή.

Μια απόφαση μπορεί να έχει βάρος χωρίς να γίνεται το όνομα ολόκληρου του ανθρώπου.

Η επιλογή παραμένει συγκεκριμένη, αναθεωρήσιμη και υπεύθυνη.

Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται μετά από μια επιλογή συμμετέχουν στη διάρκειά της. Το «αποφάσισα να κάνω αυτό» αφήνει ορατό έναν άνθρωπο που πήρε μια κατεύθυνση. Το «είμαι αυτό» ενώνει περισσότερο την πράξη με το πρόσωπο. Καμία διατύπωση δεν καθορίζει μόνη της την πραγματικότητα. Μπορεί όμως να φανερώσει πόσο χώρο παραμένει για νέα δεδομένα, για αμφιβολία ή για μια μελλοντική μεταβολή.

Μια απόφαση που δεν γίνεται ταυτότητα δεν είναι ελαφριά ή προσωρινή. Κάποιος μπορεί να δεσμευτεί για χρόνια, να αναλάβει ευθύνες και να χτίσει σχέσεις γύρω της. Η διαφορά βρίσκεται στο ότι δεν χρησιμοποιεί τη διάρκεια ως απόδειξη ότι η κατεύθυνση πρέπει να συνεχιστεί ανεξάρτητα από όσα προκαλεί. Η δέσμευση συναντά την πραγματικότητα που η ίδια βοηθά να δημιουργηθεί.

Οι άλλοι άνθρωποι συχνά οργανώνουν προσδοκίες γύρω από τις επιλογές μας. Μια αλλαγή μπορεί να τους επηρεάσει πρακτικά και συναισθηματικά. Η ελευθερία να μετακινηθεί κάποιος δεν καταργεί αυτή την επίδραση. Μπορεί να χρειάζεται να ειπωθεί τι αλλάζει, ποια συμφωνία ολοκληρώνεται και ποια ευθύνη παραμένει. Η μη ταύτιση με την απόφαση δεν σημαίνει ότι οι συνέπειές της γίνονται ιδιωτική υπόθεση.

Υπάρχουν επιλογές που δεν αναστρέφονται πλήρως. Ένας χρόνος δόθηκε, ένα παιδί γεννήθηκε, μια πληροφορία δημοσιεύθηκε ή μια πράξη άφησε μόνιμο αποτέλεσμα. Εκεί η αναθεώρηση δεν επιστρέφει τον κόσμο στην προηγούμενη μορφή. Μπορεί όμως να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος συμμετέχει από εδώ και πέρα. Η ταυτότητα δεν είναι απαραίτητη ούτε για τη διατήρηση ούτε για την ανάληψη μιας μη αναστρέψιμης ευθύνης.

Μερικές φορές η άρνηση αλλαγής προστατεύει την εικόνα μιας παλιάς βεβαιότητας. Ο άνθρωπος θυμάται πόσο καθαρά είχε επιλέξει και θεωρεί ότι η σημερινή αμφιβολία μειώνει εκείνη τη στιγμή. Όμως μια απόφαση μπορεί να ήταν η ακριβέστερη δυνατή τότε και να μη χωρά το τώρα. Η μεταβολή των δεδομένων δεν μετατρέπει αναδρομικά κάθε προηγούμενη επιλογή σε λάθος.

Άλλοτε η συνεχής αναθεώρηση εμποδίζει μια επιλογή να αποκτήσει πραγματικό έδαφος. Κάθε δυσκολία γίνεται αφορμή να ανοιχτεί ξανά ολόκληρο το ερώτημα. Η απόφαση δεν προλαβαίνει να συναντήσει τη διάρκεια, την προσπάθεια και τις φυσικές τριβές μιας νέας μορφής. Η μη ταύτιση δεν σημαίνει μόνιμη επιφύλαξη. Μια κατεύθυνση μπορεί να παραμείνει ανοιχτή στην ανάδραση χωρίς να διαλύεται σε κάθε μεταβολή διάθεσης.

Το συναίσθημα επίσης αλλάζει μέσα στη διαδρομή. Ο αρχικός ενθουσιασμός μπορεί να ησυχάσει, ο φόβος να μειωθεί ή μια απώλεια να γίνει πιο αισθητή μετά την επιλογή. Καμία από αυτές τις μεταβολές δεν αποφασίζει μόνη της αν η κατεύθυνση παραμένει. Φέρνει όμως πληροφορία για τον τρόπο με τον οποίο κατοικείται. Ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να αισθάνεται πάντα όπως τη στιγμή της απόφασης για να είναι συνεπής.

Μια επιλογή μπορεί να ολοκληρώσει το έργο της. Κάποτε έδωσε μορφή, προστάτευσε, άνοιξε εμπειρία ή επέτρεψε μια δημιουργία. Το τέλος της δεν ακυρώνει αυτό που πρόσφερε. Η ανάγκη να παραμείνει για πάντα μπορεί να προέρχεται από την ιδέα ότι μόνο η διάρκεια αποδεικνύει την αλήθεια. Ωστόσο και η ολοκλήρωση είναι μέρος της ζωής μιας απόφασης.

Όταν ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να υπερασπιστεί μια ταυτότητα, μπορεί να δει πιο καθαρά τι ανήκει ακόμη στην επιλογή και τι έχει ήδη αλλάξει. Αυτό δεν εγγυάται σωστή κρίση. Μειώνει μόνο την πίεση να αποδειχθεί ότι το παρόν οφείλει να μοιάζει με το παρελθόν. Η απόφαση παραμένει δική του και ταυτόχρονα παραμένει ένα μέρος, όχι ολόκληρο το πρόσωπο.

Μια απόφαση μπορεί να αναληφθεί χωρίς να γίνει μόνιμος τίτλος. Έχει χρόνο, πράξεις, συνέπειες και πραγματικό βάρος, αλλά δεν περιέχει κάθε μελλοντική δυνατότητα του ανθρώπου.

Αν κάποτε αλλάξει, όσα προηγήθηκαν δεν εξαφανίζονται. Παίρνουν τη θέση τους σε μια ζωή που συνεχίζει να είναι μεγαλύτερη από κάθε μεμονωμένη επιλογή.